Norsk støtte til aukande humanitære behov

Tildelinga av middel i slutten av året bidrar til rask og fleksibel finansiering til akutte kriser som kan brukast inn i det nye året. Den humanitære støtta skal sikre at den møter dei mest akutte behova og er fordelte slik:  

• Støtte til organisasjonar som arbeider i særlig alvorlige kriser i Palestina, Bangladesh, DR Kongo, Etiopia, Haiti, Jemen, Sri Lanka og Sudan. 
• Fond som kan sikre rask hjelp globalt ved akutte eller eskalerande kriser. 
• Global støtte til vern av barn i humanitære kriser som er særlig utsatt gruppe. 

Noreg fordeler humanitære middel gjennom heile året til humanitære kriser som allereie har vart ei tid og til nye. Det er norske sivilsamfunnsorganisasjonar, FN, Raudekrossen og andre frivillige organisasjonar, som saman sikrar at den norske humanitære støtta blir brukt slik den er tenkt. 

Humanitær støtte skal være styrt av behov og basert på dei humanitære prinsippa humanitet, nøytralt, upartisk og uavhengig. Hjelpa skal redde liv og lindre naud. Den skal ivarteta menneskerettar og menneskeverd.  

– Ei viktig rettesnor for innsatsen er responsplanane til FN. Planane sikrar at dei ulike partnarane når dei som treng hjelpa mest. For 2026 melder FN om fortsatt alvorlege humanitære behov. Det er auka konfliktnivå og fleire komplekse kriser, fortel Monica Svenskerud som er fungerande seksjonssjef for humanitær innsats i Norad.  

Sivile er hardare ramma av krigføring og brot på folkeretten. Dette er også tema for Norad-konferansen 2026: Peace Out? 28.januar.  

Over fleire år har det blir det rapportert om meir seksuell- og kjønnsbasert vald. Fleire personar er drivne på flukt, og det er vanskelegare å få tak i mat i mange land, med hungersnaud i Sudan og Gaza i 2025. 

Sjå tabell over tildelte midlar nederst i artikkelen. 

Langvarige kriser 

Dei fleste krisene er langvarige. 18 av 24 planar har vart i over 10 år. Dermed er det i stor grad dei same landa som har store humanitære behov i starten av 2026 som i 2025. Etter store globale bistandskutt i 2025, har dei humanitære responsplanane endå strengare prioritering i år.  

– Dette betyr at den humanitære responsen, som dei fleste kallar naudhjelp, er begrensa til akutt livreddande innsats, og det er berre folk med dej største og mest alvorlege behova som får hjelp. Det er dermed færre personer som får hjelp enn tidlegare, sjøl om behova er større, seier Svenskerud.  

Ved sluttet av 2025 blei humanitære middel som ikkje var forplikta fordelte i tillegg til Palestina som blei vedtatt av Stortinget 22.desember i samband med statsbudsjettet. 

Kartlagde behov 

For å sikre at midla hjelper dei som treng det mest, har Norad analysert dei verste humanitære krisene i verda.  

Fleire forhold er vurderte før pengane kjem:  

Storleiken på krisa, kor alvorleg krisa er, den totale finansieringa, og evnen styresmaktene i området har til å handtere krisa sjølv. I tillegg kjem politiske føringar og løyvingar tidlegare i år eller gjennom andre fordelingar. 

– Krisene er forskjellige og må derfor handsamast kvar for seg, men felles for dei alle er at menneska som er råka manglar vern, mat og husly. Dei er fordrivne frå heimane sine og er avhengige av hjelp frå andre. Desse menneska er utsette for sjukdommar og vald. Internasjonale bistandskutt gjer forholda verre. Barna er dei som lid mest, seier Monica Svenskerud.  

Dei åtte krisene som er tildelte midlar på slutten av året

Palestina 

I statsbudsjettet som gjekk gjennom i Stortinget like før jul, blei det løyva ein milliard kroner til Palestina.  Av desse pengane går omlag 600 millionar kroner i naudhjelp gjennom seks organisasjonar. Behova er svært omfattande og akutte. Innsatsen i Palestina held fram inn i 2026.  

Av 3,6 millionar menneske med humanitære behov på Gaza og Vestbredden har 3 millionar kritiske og ekstreme behov for beskyttelse, mat, helse og akutt naudhjelp.  

Les saka: Gaza: – Vanskeleg å fatte kor skada barna er

Sudan 

Sudan er den største humanitære krisa i verda. 30 millionar menneske treng humanitær hjelp. Det tilsvarer 2 av 3 menneske i landet. 13,8 millionar menneske er på flukt. 7,3 millionar internt og 4,3 til naboland. 21 millionar menneske lir av matmangel. 

Tidlegare i haust har Noreg fordelt 25 millionar kroner til FNs landfond og 21 millionar til eit forsøksprosjekt med sterkt lokal styring. No kom det 30 millionar kroner til. 10 millionar til Røde Kors, og 20 millionar til Høgkommissæren for flyktningar. Det er blant anna for å hjelpe flyktningar i nabolanda som allereie er sterkt pressa både av eigne kriser og av alle flyktningane som kjem frå Sudan. Tsjad har teke mot nærare 900 000 flyktningar, Sør-Sudan 1,2 millionar, Egypt 1,5 millionar og Libya 467 000.  

Finansieringsgapet om kva som trengst for den regionale innsatsen og kva midlar som finst er enormt. Berre 15,6 prosent var finansiert 1.desember. På same tid i fjor var 28,8 prosent finansiert.  

Les saka: Raftoprisvinnarane frå Sudan: Så lenge vi lever trur vi på demokrati

Jemen 

Jemen var ei av dei mest underfinansierte og alvorlege krisene i 2025, med eit stort og aukande tal på menneske med humanitære behov. Matmangelen er alvorleg og eskalerande. Halvparten av befolkinga lever utan skikkeleg tilgang på mat.  Tryggleiken i landet er verre, og tilgangen til hjelp er begrensa.  

23 millionar menneske har humanitære behov i 2026, og det er stort behov for vern av barn.  

Sri Lanka   

Store område er råka av flaum etter syklonen Ditwah 25.november 2025 og treng akutt hjelp.  

2 millionar menneske er direkte råka. Sri Lanka har låg kapasitet til å handtere kriser av denne typen. Over 200 000 menneske treng midlertideg husly, og 20 000 bygningar er skada. Fleire sjukehus er også øydelagde. 

Haiti 

Etter stormen Melissa i oktober, har den allereie alvorlege matmangelen i landet auka. I tillegg treng særleg barn meir vern grunna konflikten i landet.  

Krisa i Haiti er samansett av væpna vald, politisk ustabilitet, økonomisk kollaps og klimarelaterte sjokk. Sidan desember 2024 er talet på internt fordrivne auka med 400 000 personar til rundt 1,4 millionar. 

Det mest rystande med katastrofen i Haiti er den grove utnyttinga av barn. UNICEF reknar at halvparten av medlemmene i væpna grupper er barn, tala på drepne og lemlesta barn er auka med 54 prosent samanlikna med året før, og rapporterte tilfelle av seksualisert vald mot barn har auka med 1 000 prosent. Ein fjerdedel av desse tilfella var gjengvaldtekter. UNICEF vil at fleire barn skal få hjelp, men treng støtte.  

Flyplassen i hovudstaden har vore stengd sidan november 2024. Eitt FN-helikopter er i drift inn og ut av landet, noko som gjer hjelpearbeidet svært vanskeleg. 

DR Kongo 

Den humanitære situasjonen i DR Kongo er kraftig forverra i 2025. Nærare 27 millionar menneske kan svelta det neste halvåret. Dette skjer først og fremst på grunn av dei voldsommme konfliktene aust i landet.  

Berre i oktober 2025 blei nesten 105 000 hushald drivne på flukt. Mange barn blir rekrutterte og utnytta i væpna grupper, og kvinner er utsette for valdtekter og anna seksualisert vald.  

Noreg prioriterer støtte til FNs landfond, 66 prosent av pengane går til lokale organisasjonar. Sårbare grupper som kvinner og barn er prioriterte. 

Etiopia  

Kutt i støtte internasjonalt har gjort at kornrasjonane til flyktningar og internt fordrivne er reduserte med så mykje som 40 prosent. Dermed er det akutt behov for meir mat. I tillegg er det stort behov for mat grunna konfliktene i regionane Amhara og Oromia.  

Over ein million fordrivne er komne til Etiopia frå Sør-Sudan, Somalia og Eritrea. Leirane er provisoriske med svært lite vatn, sanitærforhold og helsetenester. UNICEF melder om auka underernæring av barn. Forholda folk lever under er også svært utrygge med seksualisert vald. 

Rohyinga-krisa (Cox’s Bazar, Bangladesh) 

Rohyingaene er fordrivne frå Myanmar. Forholda dei lever under er svært alvorlege. Dei manglar mat, husly, helse og utdanning. Desse flyktningane er statslause og fullstendig avhengige av naudhjelp for å dekke grunnleggande behov.  

Dei siste månadane har forholda blitt verre fordi endå fleire flyktningar er komne frå Myanmar. Det er uro og opprør i leirane, mykje vald. Det har vore brannar og naturkatastrofer som har øydelagt det vesle dei har.  

1,5 millionar menneske treng hjelp til det mest elementære.  

Behovet for vern er særleg stort for barn og kvinner som er utsette for menneskehandel, tvangsrekruttering og seksualisert vald. Spenningane er også store mellom flyktningane og lokale .  

Om ikkje dette er nok, området er også sterkt utsett for syklonar, flaum, jordskred og brannar.  

Barn som treng vern  

Store internasjonale kutt har gjort at barn som treng særskilt vern grunna konflikter og katastrofer har mista støtte. Berre 17 prosent av dei identifiserte behova er finansierte i 2025.  

No løyver Noreg 13 millionar kroner til livreddande innsats for vern av barn. Dette inkluderer forebygging av vold og overgrep mot barn, oppfølging av offer og sårbare barn, inkludert barn med nedsett funksjonsevne, i tillegg til arbeid for å forebygge rekruttering og bruk av barn til væpna styrker, gjenopprette familieband og beskytte barn som er fengsla.  

Fordelinga desember 2025: